Dlaczego LPG jest tani?

LPG jest tańszy od benzyny i oleju napędowego przede wszystkim dlatego, że propan i butan są frakcjami wydzielanymi z pokładów ropy naftowej i gazu ziemnego, a ich opodatkowanie przez lata było znacznie niższe niż w przypadku benzyny i diesla. Dzięki temu nawet samochód spalający więcej paliwa gazowego na tym samym dystansie może generować niższe koszty przejazdu.

Cena LPG nie jest jednak zawsze niska. Wpływają na nią import, notowania propanu i butanu, kurs dolara, sezon grzewczy, koszty transportu oraz sytuacja geopolityczna. W Polsce około 80 proc. LPG pochodzi z importu, dlatego autogaz może gwałtownie drożeć, gdy zmieniają się kierunki dostaw albo rośnie popyt na światowych rynkach.

Skąd bierze się LPG?

Składające się na niego propan i butan są frakcjami wydzielanymi z pokładów ropy naftowej i gazu ziemnego. Dzięki temu, że LPG stanowi naturalnie występujący „produkt uboczny”, jego wydobycie i przygotowanie do użytku jest łatwym i tanim procesem.

Podczas wydobywania gazu ziemnego i ropy naftowej zostaje wyodrębniona mieszanka kilku różnych gazów i cieczy. Propan i butan, które stanowią około 5% objętości tej mieszanki, są nieco cięższe od pozostałych jej składników. Dzięki temu mogą zostać łatwo oddzielone.

LPG może być pozyskiwany zarówno przy wydobyciu i przetwarzaniu ropy naftowej, jak i podczas wydobycia gazu ziemnego. Nie jest więc paliwem produkowanym wyłącznie w rafineriach w taki sposób jak benzyna czy olej napędowy.

Dlaczego litr LPG kosztuje mniej niż litr benzyny?

Niższe podatki i opłaty

Drugim czynnikiem wpływającym na niższą cenę LPG jest jego opodatkowanie. Po pierwsze, gaz nie jest objęty opłatą emisyjną. Po drugie, akcyza na gaz jest niska i w 2022 roku wynosi 387 zł na 1000 kg (wcześniej było to 670 zł na 1000 kg).

Dla porównania akcyza na 1000 litrów benzyny wynosi 1413 zł, a 1000 litrów oleju napędowego 1104 zł. Również opłata paliwowa w przypadku gazu jest niższa i wynosi około 1000 zł na 1000 kg.

Stawka podatku VAT dla każdego z paliw jest z kolei taka sama - standardowo 23%, a na czas obowiązywania tarczy antyinflacyjnej 8% - i naliczana jest procentowo od ceny netto powiększonej o wyżej wymienione opłaty.

Biorąc pod uwagę wszystkie podatki, LPG jest obciążone około 3 razy niższymi opłatami niż benzyna i olej napędowy.

Nawet gdy marża dystrybutorów jest wysoka, tak jak w pierwszej połowie 2022 roku, litr LPG nadal jest ponad dwa razy tańszy niż litr innych paliw.

Niższa cena nie oznacza niższego zużycia

Pokonując ten sam dystans z tą samą prędkością, auto na gaz spala od 20 do 30% więcej paliwa niż samochód na benzynę czy olej napędowy.

Wyższe zużycie wynika z niższej wartości energetycznej LPG w przeliczeniu na litr. Dlatego opłacalność jazdy na gazie należy oceniać nie tylko przez porównanie cen przy dystrybutorze, lecz także przez uwzględnienie spalania, kosztów serwisu i ceny montażu instalacji.

Dzięki niskiej cenie LPG montaż instalacji gazowej nadal pozwala sporo zaoszczędzić - zwłaszcza tym kierowcom, którzy pokonują rocznie wiele kilometrów.

Dlaczego LPG nadal bywa tańsze mimo wzrostów cen?

Poziomy cenowe LPG są, oczywiście, niższe niż ceny detaliczne benzyny bezołowiowej 95- i 98-oktanowej czy ceny oleju napędowego. Problem jednak w tym, że kierowcy, którzy zdecydowali się swego czasu jeździć na autogazie, zrobili to dla oszczędności, wybierając LPG jako tańszą alternatywę.

Nawet jeśli LPG drożeje, jego cena za litr często pozostaje niższa od ceny benzyny. Rekordzista w tym zestawieniu jest widoczny gołym okiem - w cenie jednego litra popularnej benzyny Pb95 można kupić ponad dwa litry autogazu!

Różnica cenowa może jednak nie wystarczyć do szybkiego zwrotu instalacji, jeśli autogaz stanowi już ponad połowę ceny benzyny. PIGP podkreśla, że z różnych prognoz i analiz wynika, że po przekroczeniu 50 proc. w stosunku ceny LPG do benzyny wśród konsumentów zaczyna się trend odwracania się od gazu płynnego.

Jak import wpływa na cenę LPG w Polsce?

Polska i szerzej Europa importują dziś LPG głównie z kierunku amerykańskiego.

Polska w tej chwili, po zakończeniu importu z Rosji, kupuje gaz na podstawie formuły CIF-ARA-Large. To ceny giełdowe z trzech portów Amsterdam-Rotterdam-Amsterdam.

Polska importuje około 80 proc. LPG, głównie z kierunku amerykańskiego, a ceny tego paliwa zależą od sytuacji na rynkach globalnych. Dla porównania, aż 80 proc. krajowego zapotrzebowania na benzynę pokrywają polskie rafinerie.

W przypadku oleju napędowego, który drożał w marcu w ekspresowym tempie, jest to już tylko 60 proc. 40 proc. brakującego „diesla” musi więc być kupione „na wolnym rynku”, czyli u importerów.

Dla dorównania, w przypadku LPG aż 80 proc. paliwa na polskich stacjach pochodzi z importu.

Właśnie z tego powodu w przypadku oleju napędowego i (zwłaszcza) LPG, aktualne ceny baryłki ropy naftowej, czyli surowca potrzebnego do wyprodukowania paliw gotowych, bardzo często mają niewiele wspólnego z cenami konkretnego paliwa u importerów.

Notowania propanu i butanu

Jako kraj kupujemy zarówno gotowy autogaz, jak też osobno propan i osobno butan, stanowiące składniki LPG, które łączone są w Polsce.

Formuła na propan i butan różni się kwotowo, ale i jeden, i drugi produkt jest skupowany na formułach opartych o notowania z CIF-ARA-LARGE.

Czyli w oparciu o notowania na terminalach, które zmieniają się codziennie.

Średnia tych cen na propan w lutym, czyli jeszcze przed wybuchem wojny, wynosiła za cały miesiąc około 530 dolarów. Marzec kończył się ceną 960 dolarów.

Takie zmiany mogą szybko podnosić koszty importu, nawet jeśli na rynku detalicznym zapasy kupione wcześniej nie zdążyły się jeszcze wyczerpać.

Spot i term: jak importerzy rozliczają LPG?

W kontekście galopujących cen na stacjach warto też wiedzieć, w jaki sposób importerzy rozliczają się za kupione zagranicą paliwa.

W przypadku produktów naftowych najpopularniejsze są formuły spot i term. Pierwsza oznacza kupno po aktualnych cenach - np. na terminalach ARA (Amsterdam, Rotterdam, Antwerpia).

W przypadku LPG importer zamawia konkretną ilość, rozlicza się za nią po bieżącym kursie, a towar - po 3-4 dniach dopływa do Polski (np. z portu szwedzkiego do Gdyni).

Powszechną praktyką w ropie i produktach ropopochodnych, są też dostawy na warunkach „term”. Tutaj cena jest kształtowana de facto na koniec miesiąca po zliczeniu wszystkich średnich notowań z danego miesiąca.

Oznacza to, że część importerów kupuje paliwa „w ciemno” i rozlicza się za dostawy raz w miesiącu. Musi więc na bieżąco monitorować sytuację na rynkach i korygować ceny, by nie dołożyć do interesu.

To po części tłumaczy, czemu w hurcie paliwo potrafiło drożeć ostatnio nawet po kilka razy dziennie, nieproporcjonalnie do cen ropy naftowej jako surowca.

Dlaczego LPG drożeje szybciej niż benzyna?

Sprawa z LPG jest nawet bardziej skomplikowana niż z olejem napędowym czy benzynami, bo jako kraj kupujemy zarówno gotowy autogaz, jak też osobno propan i osobno butan, stanowiące składniki LPG, które łączone są w Polsce.

LPG jest szczególnie wrażliwe na wzrosty cen u importerów, co widać obecnie na polskich stacjach benzynowych.

W przypadku oleju napędowego i (zwłaszcza) LPG, aktualne ceny baryłki ropy naftowej, czyli surowca potrzebnego do wyprodukowania paliw gotowych, bardzo często mają niewiele wspólnego z cenami konkretnego paliwa u importerów.

W szerszym kontekście, wszystkich paliw oferowanych na stacjach nie można też zapominać, że rafinerie istotnie produkują je z zapasów, ale ten musi być przecież uzupełniany na bieżąco.

Mówiąc prościej, kupiony tanio zapas trzeba w końcu będzie zastąpić „drogim zapasem”. Producent musi więc wliczać te prognozowane koszty w ceny swoich produktów.

To kolejny z czynników, dla których ceny na stacjach mogą mieć często niewiele wspólnego z aktualnymi notowaniami ropy na światowych giełdach.

Embargo na import z Rosji

Wzrost cen LPG w Polsce jest głównie wynikiem wprowadzenia embarga na import gazu płynnego z Rosji, które wejdzie w życie 20 grudnia 2024 roku.

To działanie ma na celu uniezależnienie się od rosyjskich surowców energetycznych. W okresie przejściowym, zanim rynek dostosuje się do nowych źródeł dostaw, możemy spodziewać się pewnych trudności, takich jak chwilowe braki w dostępności LPG oraz wzrost cen.

Warto jednak pamiętać, że jest to sytuacja tymczasowa. Eksperci przewidują, że po zakończeniu okresu przejściowego rynek się unormuje.

Rynek miał prawie rok na przygotowanie się na zmienione okoliczności. Nowe źródła dostaw oraz dostosowanie infrastruktury do nowych realiów pozwolą na stabilizację cen i dostępności tego popularnego paliwa.

Sezon grzewczy a cena autogazu

Kolejnym ważnym aspektem, który warto wziąć pod uwagę, jest sezon grzewczy. Historyczne dane pokazują, że wzrosty cen LPG w okresie jesienno-zimowym są naturalnym zjawiskiem.

Każdego roku, w sezonie grzewczym, ceny LPG rosną ze względu na zwiększone zapotrzebowanie na ogrzewanie. Jest to naturalny cykl rynkowy, który wpływa na ceny wszystkich paliw, w tym gazu płynnego.

Wzrost cen LPG w sezonie grzewczym jest spowodowany większym zużyciem gazu do ogrzewania domów i budynków, co zwiększa popyt na to paliwo.

Dodatkowo, wahania kursów walut oraz ceny ropy naftowej również mają wpływ na ceny LPG. Wzrost kursu dolara w stosunku do złotego może prowadzić do wyższych cen paliw importowanych, w tym LPG.

Wpływ konfliktów i sytuacji geopolitycznej

Ceny LPG w Polsce są ustalane na podstawie formuł giełdowych i często rosną szybciej niż ceny benzyny ze względu na sposób importu oraz konieczność bieżącego uzupełniania zapasów.

Konflikt na Bliskim Wschodzie spowodował np. niedobory LPG w zaopatrywanych z Zatoki Perskiej krajach jak np. Indie, Bangladesz, Filipiny, czy Korea Południowa.

Kraje działając poniekąd w pewnej panice rynkowej, oferowały dostawcom amerykańskim czy afrykańskim tak wysokie ceny, że musiało się to odbić również na cenach w Europie.

Dlatego, że Europa sprowadzając ten gaz - głownie z tego kierunku amerykańskiego - musiała zapłacić taką cenę, żeby te tankowce nie przekierowały się do Azji.

Wśród czynników kształtujących ceny paliw wymieniane jest przede wszystkim potencjalne spotkanie Wołodymyra Zełenskiego z Władimirem Putinem.

Szanse na przełom w negocjacjach warunków zakończenia wojny rozpoczętej przez Rosję są jednak ograniczone.

W najbliższym tygodniu prognozujemy spadek cen autogazu średnio o ok. 5 gr na litrze, ale te poziomy cenowe i tak wydają się być w dalszym ciągu wysokie.

Rynek jest bardzo nieprzewidywalny. W zależności od tego, jak będzie przebiegać druga tura rozmów USA-Iran, ceny mogą reagować w jedną lub w drugą stronę.

Informacje wskazujące na przybliżające się trwałe zawieszenie broni będą sprowadzać ceny w dół, a przeciwne doniesienia mogą powodować skoki.

Infrastruktura krytyczna jest mocno uszkodzona, co wpłynie na globalne dostawy ropy i gazu w kolejnych miesiącach.

Ponieważ Polska importuje więcej LPG niż produkuje, to kwestia dostaw, podobnie jak drożność Cieśniny Ormuz, jest tutaj kluczowa.

Dlaczego LPG nie zawsze obejmuje pomoc państwa?

LPG jest jedynym paliwem nieobjętym rządowym pakietem wsparcia CPN i podlega pełnej stawce VAT 23 proc.

Preferencyjny podatek - w wysokości 8 proc. dotyczy dziś nawet paliw premium.

Rządowy pakiet CPN nie objął autogazu.

Polska Izba Gazu Płynnego domaga się od rządu objęcia autogazu LPG obniżką VAT w rządowym pakiecie „Ceny Paliw Niżej”.

Zdaniem przedstawicieli organizacji pominięcie tego paliwa uderza w ok. 2,5-3 mln kierowców i prowadzi do nierównego traktowania użytkowników.

Szczególnie dotknięte mogą być osoby o niższych dochodach oraz mieszkańcy mniejszych miejscowości, którzy najczęściej korzystają z autogazu, a także mikro- i mali przedsiębiorcy, m.in. rolnicy czy taksówkarze.

W opinii ekspertów od rynku paliw włączenie LPG do pakietu CPN pozwoliłoby obniżyć cenę tego paliwa „o kilkadziesiąt groszy”.

Rząd nie planuje jednak takich działań, mimo że to właśnie autogaz jest szczególnie wrażliwy na wzrost cen.

Jak zmieniały się ceny LPG?

Ceny LPG w Polsce osiągnęły najniższy poziom od ponad czterech lat. Obecnie średnia cena litra tego paliwa wynosi 2,59 zł.

Analitycy prognozowali wówczas takie średnie ceny paliw w Polsce: benzyna Pb95: 5,70-5,81 zł za litr, benzyna Pb98: 6,48-6,59 zł za litr, diesel (ON): 5,83-5,95 zł za litr, autogaz (LPG): 2,55-2,62 zł za litr.

Nie jest powiedziane, że tak niskie ceny LPG zostaną z nami długo. Ich utrzymanie zależy od sytuacji geopolitycznej.

Na początku 2026 roku średnia cena za litr autogazu na stacjach w Polsce nieznacznie przekraczała 2,70 zł, a w połowie kwietnia wynosiła już 3,84 zł według danych e-petrol.

To oznacza wzrost o ponad 40 proc. Inna firma analizująca rynek paliw, Reflex, podaje, że średnia cena autogazu wynosi 3,83 zł za litr.

Jeszcze pod koniec lutego cena była o 1,19 zł niższa. Od wybuchu konfliktu na Bliskim Wschodzie ceny rosły dzień po dniu, a zakończenie wojny nie przyniosło ulgi na rynku LPG.

Gdzie LPG jest najtańsze?

Autogaz jest tani w całej Polsce i obecnie średnia cena za litr kształtuje się na poziomie 2,59 zł. Różnice między województwami są jednak znaczące - względem „najdroższego województwa” w zestawieniu mieszkańcy „najtańszego regionu” zachowują w kieszeni nawet 50 gr na każdym litrze autogazu.

Poniżej szczegółowe wyniki uszeregowane od najwyższej do najniższej ceny za litr LPG:

Analiza cen paliw w województwach wskazuje, że Śląsk przoduje również w rankingu najtańszego LPG (3,63 zł/l). Gaz najwięcej kosztuje ponownie w województwie świętokrzyskim (3,77 zł/l).

Czy LPG jest opłacalne mimo większego spalania?

Nie da się jednak ukryć, że głównym powodem, dla którego polscy kierowcy tak chętnie sięgają po LPG, jest jego niższa cena w porównaniu z innymi dostępnymi paliwami.

Nawet mając na uwadze fakt, że pokonując ten sam dystans z tą samą prędkością, auto na gaz spala od 20 do 30% więcej paliwa niż samochód na benzynę czy olej napędowy, dzięki niskiej cenie LPG montaż instalacji gazowej nadal pozwala sporo zaoszczędzić - zwłaszcza tym kierowcom, którzy pokonują rocznie wiele kilometrów.

Historycznie parytet wynosi cały czas ok. 50 proc., co sprawia, że montaż instalacji LPG w aucie wciąż się opłaca i daje realne oszczędności w kosztach podróży.

Warto jednak uwzględnić także dodatkowe koszty użytkowania samochodu z instalacją. Samochody z LPG podlegają w Polsce dodatkowym obowiązkom, m.in. corocznym badaniom technicznym, co również wpływa na koszty ich utrzymania.

Co oznacza wzrost cen LPG dla kierowców?

Tak gwałtowne zmiany na rynku cen autogazu na pewno wpłyną także na wydłużony zwrot z inwestycji w instalacje gazowe, które nie będą się opłacać w takim stopniu, jak jeszcze kilka miesięcy temu.

Kto rozważa montaż instalacji LPG w samochodzie, powinien dziś dokładnie przeliczyć, czy taka inwestycja wciąż ma sens ekonomiczny.

Według wyliczeń PIGP, w styczniu br. zamontowanie instalacji LPG mogło zwrócić się po siedmiu miesiącach, zaś w lipcu będzie już na to potrzeba półtora roku.

„Liczba użytkowników autogazu zmaleje” - ostrzega izba.

W ciągu dwóch lat PIGP przewiduje, że rynek LPG w segmencie autogazu z konsumpcji na poziomie 1,9 mln ton skurczy się do 1,75-1,8 mln ton rocznie, zaś straty przedsiębiorców, w większości MŚP działających w zakresie produkcji, zakupu, rozlewu, dystrybucji LPG oraz produkcji i obrotu urządzeniami związanymi z gazem płynnym, sięgną w wyniku tej rynkowej recesji nawet 300 mln zł rocznie.

Polska jest największym rynkiem autogazu w Europie. Sytuacja na Bliskim Wschodzie dotyka nas zatem ze zdwojoną siłą, co już widać na stacjach benzynowych i w punktach tankowania autogazu w całym kraju.

Czy LPG jest bardziej ekologiczne?

LPG jest bardziej ekologiczne niż benzyna i olej napędowy.

Spalanie paliwa gazowego powoduje mniejszą emisję tlenku i dwutlenku węgla oraz węglowodorów.

W praktyce korzyści środowiskowe zależą również od rodzaju silnika, jego stanu technicznego, jakości instalacji oraz sposobu eksploatacji samochodu.

Od czego zależy przyszła cena LPG?

Tak jak wspomnieliśmy, eksperci przewidują, że kluczowym czynnikiem wpływającym na ceny paliw w najbliższych tygodniach pozostanie sytuacja na arenie międzynarodowej.

Warto obserwować rozwój wydarzeń politycznych, bo to one mogą zadecydować o tym, jak wysoki lub niski rachunek dostaniemy w kasie na stacji paliw.

Dalszy rozwój sytuacji jest uzależniony od czynników geopolitycznych, a te są obecnie wyjątkowo niepewne.

Wśród najważniejszych czynników znajdują się kierunki importu, globalny popyt na propan i butan, dostępność tankowców, kurs dolara, sezon grzewczy, koszty transportu oraz stan infrastruktury krytycznej.

Dobra wiadomość jest taka, że kierowcy nie muszą obawiać się o dostępność tego paliwa. Taki scenariusz w obecnej sytuacji wydaje się zupełnie nierealny.

Trudno jednak przewidzieć poziom cen, bo ten zależy od chwilowego popytu na rynkach globalnych.

LPG jest tani głównie dlatego, że powstaje z łatwo oddzielanych frakcji ropy naftowej i gazu ziemnego, a jego opodatkowanie było znacznie niższe niż w przypadku benzyny i diesla. Jego cena pozostaje jednak podatna na import, notowania propanu i butanu, kursy walut, sezon grzewczy oraz wydarzenia geopolityczne.

tags: #dlaczego #lpg #jest #tani