Alternator 385 — jak podłączyć regulator RC2/12B

W starym alternatorze czeskim stosowanym w C-385 regulator RC2/12B należy połączyć tak: zacisk M alternatora podłączyć do zacisku 67 regulatora, zacisk R alternatora połączyć z zaciskiem 15 regulatora, a zacisk 15 regulatora zasilić przewodem z plusa po stacyjce. Zacisku T nie należy łączyć z masą.

Kontrolkę ładowania należy włączyć między plus po stacyjce a zacisk R, czyli w praktyce między zacisk 15 po stacyjce i punkt R alternatora lub odpowiadające mu wejście regulatora. Powinna to być żarówka o mocy co najmniej 2-4 W. Zacisk B+ alternatora należy połączyć przewodem o odpowiednim przekroju z akumulatorem, zwykle przez amperomierz i zacisk rozrusznika, zależnie od istniejącej instalacji.

Oznaczenia zacisków alternatora i regulatora

W opisywanym alternatorze występują zaciski B+, M, R i T, natomiast regulator RC2/12B ma zaciski 15 i 67. M oznacza obwód wirnika, czyli uzwojenie wzbudzenia, a zacisk 67 regulatora jest połączony właśnie z tym obwodem.

W tym typie alternatora R jest zaciskiem do lampki i wzbudzenia, a M odpowiada za wirnik. B+ jest głównym wyjściem prądowym alternatora i powinien być połączony z dodatnim biegunem akumulatora przez przewód zdolny do przenoszenia prądu ładowania.

Podstawowy schemat połączenia

Najprostszy układ dla alternatora sześciodiodowego z regulatorem RC2/12B wygląda następująco: B+ alternatora łączy się z dodatnim biegunem instalacji, M z zaciskiem 67 regulatora, R z zaciskiem 15 regulatora, a zacisk 15 regulatora otrzymuje zasilanie po włączeniu stacyjki.

Kontrolkę ładowania wstawia się w obwód między plusem po stacyjce a zaciskiem R. Po włączeniu kluczyka, przed uruchomieniem silnika, kontrolka powinna świecić. Po uruchomieniu silnika i wzbudzeniu alternatora napięcie na zacisku R powinno wzrosnąć, dzięki czemu różnica napięć po obu stronach żarówki zaniknie i kontrolka powinna zgasnąć.

• plus po stacyjce → jedna końcówka kontrolki;
• druga końcówka kontrolki → zacisk R;
• zacisk R → zacisk 15 regulatora;
• zacisk M → zacisk 67 regulatora;
• zacisk B+ → dodatni obwód akumulatora;
• zacisk T → pozostawić niepodłączony, jeśli dokumentacja konkretnego alternatora nie wskazuje inaczej.

W tym układzie alternator łączy się bez przekaźnika 561: zacisk M podłącz do 67 regulatora, zacisk R do 15, a T nie łącz z masą, bo nie jest to dodatkowe uziemienie.

Dlaczego nie należy łączyć zacisku T z masą

Zacisk T znajduje się przy jednej z trzech śrub M5 mocujących płytki diodowe i może być wyprowadzeniem ze środka uzwojeń. W zależności od konstrukcji może służyć do sterowania przekaźnikiem albo obrotomierzem, ale nie jest dodatkowym punktem masowym.

W żadnym przypadku nie należy podłączać do T masy tylko po to, aby poprawić uziemienie alternatora. Obudowa alternatora powinna mieć solidne połączenie mechaniczne i elektryczne z masą silnika, natomiast zacisk T należy pozostawić wolny, jeśli nie jest wykorzystywany przez właściwy schemat instalacji.

Rola kontrolki ładowania

Kontrolka ładowania może pełnić funkcję elementu wzbudzenia, ale zależy to od rodzaju alternatora i zastosowanego regulatora. W niektórych układach alternator może wzbudzić się bez kontrolki, lecz dopiero przy dość wysokich obrotach. W innych układach kontrolka jest konieczna do prawidłowego rozpoczęcia pracy.

W opisywanym rozwiązaniu kontrolka powinna być żarówką o mocy powyżej 2 W, a praktycznie lepiej zastosować żarówkę 4 W. Zbyt słaba żarówka może nie zapewnić właściwego prądu wzbudzenia.

Jeśli po prawidłowym podłączeniu kontrolki alternator przestaje ładować, przyczyną jest zwykle błędne połączenie lampki lub regulatora, uszkodzenie regulatora, przerwa w przewodzie albo problem w samym alternatorze. Nie oznacza to automatycznie konieczności zastosowania dodatkowego przekaźnika.

Czy potrzebny jest przekaźnik 561?

Przekaźnik 561 był stosowany w niektórych instalacjach alternatorów sześciodiodowych, szczególnie wtedy, gdy układ wykorzystywał wyjście ze środka uzwojeń do sterowania kontrolką. Jeżeli konkretny alternator nie posiada użytecznego wyjścia przewidzianego do sterowania takim przekaźnikiem, jego zastosowanie nie rozwiąże problemu.

W przypadku opisywanego układu podłączenie przekaźnika jest niemożliwe bez dodatkowych modyfikacji, ponieważ urządzenie nie posiada odpowiedniego wyjścia ze środka uzwojeń. Kontrolkę można więc połączyć bezpośrednio z R i 15, zachowując właściwą żarówkę oraz poprawne połączenie regulatora.

Jeżeli alternator sześciodiodowy działał wcześniej bez przekaźnika, nie należy dodawać go tylko dlatego, że podobne schematy znaleziono dla innej wersji instalacji. Schemat z trzema zaciskami regulatora 15/51 nie jest identyczny ze schematem regulatora RC2/12B mającego zaciski 15 i 67.

Alternator sześciodiodowy a dziewięciodiodowy

Przed wykonaniem połączeń trzeba ustalić, czy alternator jest sześciodiodowy, czy dziewięciodiodowy. Różnica wpływa na sposób zasilania regulatora oraz prowadzenia przewodu kontrolki.

W alternatorze sześciodiodowym kontrolka mogła być zasilana przez przekaźnik. W alternatorze dziewięciodiodowym kontrolka może być doprowadzona do regulatora, a następnie połączona z alternatorem.

Nie każdy alternator podłącza się tak samo. Sposób połączenia zależy od modelu, producenta oraz zastosowanego systemu regulacji napięcia. Przed montażem należy sprawdzić dokładny schemat konkretnego modelu, ponieważ podłączenie „na oko” może doprowadzić do awarii instalacji albo uszkodzenia układu ładowania.

Jak sprawdzić działanie układu

Po podłączeniu przewodów należy najpierw sprawdzić instalację przy wyłączonym silniku. Po włączeniu stacyjki kontrolka powinna się zaświecić. Należy skontrolować, czy zacisk 15 regulatora otrzymuje napięcie po stacyjce, czy przewód M dochodzi do zacisku 67 i czy przewód B+ ma ciągłość do dodatniego obwodu akumulatora.

Po uruchomieniu silnika napięcie na zacisku R powinno wzrosnąć do poziomu zbliżonego do napięcia ładowania. Wtedy kontrolka powinna zgasnąć. Napięcie ładowania należy mierzyć przede wszystkim na akumulatorze, a nie wyłącznie na zaciskach pomocniczych alternatora.

Na zacisku M przy pracującym układzie występuje napięcie sterowane przez regulator, dlatego jego wartość może się zmieniać zależnie od obrotów, obciążenia i stanu naładowania akumulatora. Nie należy zwierać zacisków M, R ani T przypadkowymi przewodami w celu „sprawdzenia”, czy pojawi się prąd.

Pomiar napięcia ładowania

Alternator odpowiada za ładowanie akumulatora i zasilanie instalacji podczas pracy silnika. Wytwarza napięcie o stabilnym poziomie, dzięki czemu nie dochodzi do przeciążeń i uszkodzeń delikatnych komponentów elektronicznych.

Jeżeli napięcie ładowania rośnie powyżej 14,4 V na niskich obrotach, a po zwiększeniu obrotów dochodzi do 17 V, układ nie pracuje prawidłowo. Tak wysokie napięcie wskazuje przede wszystkim na problem z regulatorem napięcia, błędne połączenie przewodów, brak prawidłowej masy albo uszkodzenie obwodu pomiarowego regulatora.

Przed wymianą części trzeba skontrolować napięcie bezpośrednio na akumulatorze, napięcie na B+, spadek napięcia między obudową alternatora i ujemnym biegunem akumulatora oraz stan wszystkich połączeń. Warto także sprawdzić oporność przewodów i jakość styków.

Najczęstsze błędy podłączenia

• Brak połączenia z masą - alternator musi mieć solidne połączenie z masą pojazdu; niewłaściwa masa powoduje spadki napięcia i zakłócenia w pracy układu.
• Zamiana przewodów B+ i R - zacisk B+ jest głównym wyjściem prądowym, natomiast R należy do obwodu wzbudzenia i kontrolki; błędne przypięcie może doprowadzić do uszkodzenia regulatora napięcia.
• Połączenie T z masą - T nie jest dodatkowym uziemieniem i nie należy go zwierać z masą.
• Pominięcie kontrolki - w niektórych układach bez kontrolki alternator nie wzbudzi się prawidłowo albo zacznie ładować dopiero przy wysokich obrotach.
• Zastosowanie zbyt słabej żarówki - kontrolka powinna mieć moc co najmniej 2-4 W.
• Zbyt cienki przewód zasilający - przewody o zbyt małym przekroju zwiększają opór i ryzyko przegrzania.
• Dodanie niewłaściwego przekaźnika - przekaźnik 561 nie zastąpi prawidłowego schematu i nie będzie działał, jeżeli alternator nie ma wyjścia przeznaczonego do jego sterowania.
• Praca na zużytych szczotkach lub pierścieniach - stan szczotek, regulatora i pierścieni ślizgowych wpływa na wzbudzenie oraz stabilność ładowania.

Sprawność alternatora zależy między innymi od stanu szczotek, regulatora napięcia i jakości połączeń masowych. Wyrobione rowki na tulejkach, po których pracują szczotki, mogą pogarszać kontakt i powodować niestabilną pracę, nawet jeśli uzwojenie nie jest nadpalone.

Zmiana prądnicy na alternator

Przy zmianie z prądnicy na alternator należy sprawdzić całą instalację, ponieważ alternator może wymagać innego sposobu prowadzenia przewodu wzbudzenia, kontrolki oraz regulatora. Samo podłączenie głównego przewodu B+ nie wystarcza do zagwarantowania prawidłowego ładowania.

W układzie instalacji trzeba uwzględnić rodzaj alternatora, typ regulatora, sposób wzbudzania i przekrój przewodu głównego. Niezbędne jest prawidłowe połączenie przewodu głównego z akumulatorem oraz linii sygnałowej do kontrolki ładowania.

Układ z amperomierzem może działać poprawnie, jeśli zastosowano dobre połączenia i przewody. Problemem jest przede wszystkim plątanina przewodów, ich zły stan oraz brak pewności, do którego zacisku prowadzi dany przewód.

Alternator z wbudowanym regulatorem

W praktyce często spotyka się alternatory z wbudowanym regulatorem napięcia, gdzie połączenia ograniczają się do zacisków B+, D+ oraz masy. W starszych pojazdach zewnętrzny regulator i klasyczne zaciski są jednak standardem.

W nowszych konstrukcjach często stosuje się zintegrowane sterowanie, komunikację cyfrową lub sterowanie napięciem przez sygnał PWM. Alternatory mogą mieć również dodatkowe zaciski, wyjście W do obrotomierza albo linie LIN/CAN.

Podłączenie alternatora Bosch różni się od wielu prostszych konstrukcji. W wielu wersjach stosuje się zintegrowany regulator napięcia oraz zaciski oznaczone B+, D+, W i DF, a niektóre wersje wykorzystują sygnał PWM do sterowania wzbudzeniem. Takiego alternatora nie należy podłączać według schematu starego alternatora czeskiego z regulatorem RC2/12B.

Wyjście W w niektórych alternatorach służy do podłączenia obrotomierza. Nie jest ono odpowiednikiem zacisku R ani M i nie powinno być używane jako zamiennik przewodu kontrolki lub przewodu wirnika.

Bezpieczna kolejność prac

1. Odłączyć akumulator przed zmianą przewodów.
2. Odczytać oznaczenia alternatora i regulatora.
3. Ustalić, czy alternator jest sześcio- czy dziewięciodiodowy.
4. Sprawdzić, który przewód prowadzi do B+, M, R i T.
5. Podłączyć B+ do dodatniego obwodu akumulatora.
6. Połączyć M z zaciskiem 67 regulatora.
7. Połączyć R z zaciskiem 15 regulatora i obwodem kontrolki.
8. Nie łączyć T z masą.
9. Sprawdzić masę obudowy alternatora i regulatora.
10. Po podłączeniu włączyć stacyjkę i sprawdzić kontrolkę przed uruchomieniem silnika.
11. Po uruchomieniu zmierzyć napięcie na akumulatorze oraz sprawdzić, czy kontrolka gaśnie.

Jeżeli po wykonaniu tych czynności napięcie nadal przekracza prawidłową wartość albo kontrolka zachowuje się odwrotnie, należy przerwać próby i ponownie sprawdzić regulator, przewody oraz typ alternatora. Nie należy kontynuować pracy przy napięciu sięgającym 17 V, ponieważ może to doprowadzić do uszkodzenia akumulatora i odbiorników instalacji.

tags: #alternator #385 #jak #podlaczy #regulator