W Volkswagenie Touranie czujnik pedału sprzęgła znajduje się przy pompce sprzęgła, od strony komory silnika. W praktyce jest to czujnik położenia pedału sprzęgła, często określany jako czujnik Halla, a jego usterka jest jedną z częstszych przyczyn niedziałającego tempomatu.
W niektórych wersjach dostęp do elementu można uzyskać również od strony pedału sprzęgła, jednak w Touranie należy przede wszystkim szukać go przy pompce sprzęgła, za akumulatorem, od strony komory silnika. Jeżeli tempomat nie działa, a jego kontrolka się zapala, warto zacząć od sprawdzenia tego czujnika, jego mocowania, przewodu oraz wtyczki.
Gdzie dokładnie znajduje się czujnik sprzęgła w Touranie?
Zazwyczaj znajduje się przy pedale sprzęgła (bezpośrednio lub na wsporniku) albo w pobliżu głównego cylindra.
W Touranie zwykle jest to czujnik Halla znajdujący się na pompce sprzęgła od strony komory silnika. W jednej z opisywanych wersji wskazano, że czujnik jest za akumulatorem.
Element jest połączony z układem pedału sprzęgła i reaguje na jego położenie. W zależności od wersji samochodu może być widoczny od strony kabiny, po zdjęciu dolnych osłon, albo lepiej dostępny od strony komory silnika.
Dlaczego czujnik sprzęgła wpływa na działanie tempomatu?
Czujnik położenia pedału sprzęgła wykrywa moment jego wciśnięcia przez kierowcę. Informacja o tym jest przekazywana do elektronicznego modułu kontrolującego pracę silnika (ECU).
Zadania czujnika położenia sprzęgła:
- zapobiega drganiom pojazdu przy ruszaniu
- zapewnienie płynnej zmiany biegu
- wpływanie na działanie tempomatu - rozłącza go po wciśnięciu sprzęgła
Gdy sterownik otrzymuje informację, że pedał sprzęgła jest wciśnięty, tempomat zostaje wyłączony albo nie pozwala się aktywować. Dlatego uszkodzony, zablokowany lub źle ustawiony czujnik może powodować brak działania tempomatu, nawet jeśli sam układ tempomatu jest sprawny.
Jeśli czujnik jest stale w pozycji odpowiadającej wciśniętemu sprzęgłu, samochód może rozpoznawać pedał jako cały czas wciśnięty. W takiej sytuacji tempomat nie będzie działał.
Najczęstsze objawy uszkodzonego czujnika sprzęgła
O awarii czujnika sprzęgła świadczą różne objawy. Mogą one występować stale lub pojawiać się raz na jakiś czas.
Najczęściej spotykane symptomy to:
- niedziałający tempomat
- brak reakcji tempomatu mimo zapalenia się kontrolki
- brak możliwości aktywowania tempomatu
- tempomat działający sporadycznie
- tempomat rozłączający się w przypadkowych momentach
- niemożność uruchomienia silnika
- brak reakcji silnika na wciśnięcie pedału sprzęgła
- problemy ze zmianą przełożeń
- opóźnione opadanie obrotów po zmianie biegów
- drgania lub niepłynna praca podczas ruszania
Objawy awarii są mylące - problemy z odpalaniem, zmianą przełożeń czy brak reakcji tempomatu często wskazują właśnie na uszkodzony czujnik, a nie na sprzęgło.
Niektóre z symptomów uszkodzenia czujnika pokrywają się z awarią innych podzespołów. Dlatego sam brak działania tempomatu nie przesądza jeszcze, że winny jest czujnik sprzęgła.
Tempomat nie działa, ale kontrolka się zapala
Jeżeli kontrolka tempomatu się zapala, a samochód nie utrzymuje zadanej prędkości, podejrzany jest przede wszystkim czujnik pedału sprzęgła albo czujnik świateł stop.
W jednym z przypadków tempomat nie działał pomimo tego, że kontrolka się zapalała, a auto drgało na wolnych obrotach. Winę ponosił czujnik położenia pedału sprzęgła.
Jeżeli kontrolka jest aktywna, ale tempomat nie przejmuje kontroli nad samochodem, warto sprawdzić, czy sterownik nie otrzymuje stale sygnału o wciśniętym sprzęgle. Pomocne może być sprawdzenie błędów oraz bloków pomiarowych za pomocą urządzenia diagnostycznego.
Tempomat nie działa i kontrolka się nie zapala
Jeśli kontrolka tempomatu w ogóle się nie załącza, przyczyna może znajdować się poza czujnikiem sprzęgła. W takiej sytuacji należy sprawdzić manetkę tempomatu, jej styki, przewody, bezpieczniki oraz zasilanie.
W Touranie dość często problem wynika z manetki kierunkowskazów i tempomatu. Rzadziej pękają w niej przewody, ale zużyte lub zabrudzone styki mogą powodować całkowity brak reakcji przełącznika.
Jeżeli kontrolka raz się pojawia, a innym razem nie, możliwe są wyrobione styki wewnątrz manetki. W opisywanym przypadku po odgięciu blaszek, kilkukrotnym wpięciu i wypięciu wtyczki oraz ponownym złożeniu manetka zaczęła działać.
Możliwe przyczyny niedziałającego tempomatu
Przed wymianą czujnika sprzęgła warto uwzględnić kilka innych przyczyn:
- uszkodzony lub zablokowany czujnik położenia pedału sprzęgła
- uszkodzony czujnik świateł stop
- zużyte styki w manetce tempomatu
- przerwane lub przetarte przewody
- wypalone piny we wtyczce czujnika
- nieprawidłowe zamontowanie czujnika
- uszkodzona pompka sprzęgła
- brak właściwego kodowania sterownika
- brak połączenia czujnika ze sterownikiem silnika
- usterka instalacji elektrycznej
Jeżeli przy naprawie pompki sprzęgła uszkodzony został bolec naciskający czujnik, należy sprawdzić, czy element ten nadal prawidłowo współpracuje z pedałem lub pompką. Ułamany plastikowy element może sprawić, że czujnik pozostaje w niewłaściwym położeniu.
Czujnik sprzęgła a wersja ze skrzynią DSG
W przypadku pytania, czy czujnik Halla występuje również w wersjach ze skrzynią DSG, najważniejsze jest ustalenie konkretnej konfiguracji samochodu. W Touranie czujnik związany z położeniem sprzęgła może być stosowany w układzie odpowiedzialnym za rozpoznawanie położenia pedału, natomiast sposób jego obecności i działania zależy od wersji układu napędowego.
Sam fakt posiadania skrzyni DSG nie powinien być powodem do pomijania diagnostyki sygnału pedału sprzęgła. W razie wątpliwości należy sprawdzić wyposażenie konkretnego samochodu, instalację oraz dane odczytywane przez sterownik.
Jak sprawdzić czujnik pedału sprzęgła bez specjalnego sprzętu?
Czujnik można właściwie zdiagnozować bez żadnego sprzętu diagnostycznego.
Najpierw należy wyłączyć silnik i zabezpieczyć samochód przed stoczeniem. Następnie trzeba zlokalizować czujnik, sprawdzić jego zamocowanie oraz ocenić, czy nie ma luzów.
Podczas oględzin warto sprawdzić:
- czy czujnik jest prawidłowo zamontowany
- czy bolec lub element naciskający nie jest ułamany
- czy obudowa czujnika nie jest pęknięta
- czy przewód nie jest przetarty lub przerwany
- czy wtyczka jest prawidłowo podłączona
- czy piny nie są wypalone lub skorodowane
- czy pedał sprzęgła prawidłowo naciska element czujnika
Przy kupnie używanego czujnika trzeba zwrócić uwagę, czy piny 4 i 5 nie są wypalone.
Sprawdzenie czujnika multimetrem
Jeśli nie ma zewnętrznych oznak uszkodzeń, należy przetestować czujnik za pomocą multimetru.
Aby to zrobić, należy odłączyć przewód i sprawdzić oporność pomiędzy końcówkami. Powinna ona być zgodna z wartościami podawanymi przez wytwórcę.
Jeśli wszystko jest w porządku, kolejny krok to sprawdzenie działania czujnika podczas wciskania pedału sprzęgła. Aby to zrobić, należy podłączyć multimetr do przewodu czujnika i obserwować zmiany oporności w trakcie wciskania sprzęgła.
Jeśli zmiany nie występują lub są minimalne - to oznaka, że czujnik nie działa prawidłowo.
Pomiar należy wykonywać ostrożnie, bez zwierania pinów i bez uszkadzania złącza. Jeżeli wartości są niestabilne, pojawiają się przerwy albo czujnik reaguje tylko w określonym położeniu, element może być zużyty.
Diagnostyka komputerowa tempomatu
Jeżeli dostępny jest interfejs diagnostyczny, warto odczytać zapisane błędy oraz sprawdzić manetkę i czujnik sprzęgła w blokach mierzonych.
Uszkodzony czujnik może wywołać błąd „styk sprzęgła”, co wyłącza tempomat.
Diagnostyka komputerowa pozwala sprawdzić, czy sterownik widzi zmianę stanu po wciśnięciu i zwolnieniu pedału sprzęgła. Jeżeli stan w blokach pomiarowych nie zmienia się, problem może dotyczyć czujnika, jego regulacji, przewodów albo wejścia sterownika.
Jeśli kontrolka tempomatu włącza się dopiero podczas jazdy, trzeba rozróżnić aktywację systemu od samej gotowości układu. W niektórych konfiguracjach kontrolka może sygnalizować przejęcie kontroli nad samochodem dopiero po spełnieniu warunków związanych z prędkością i biegiem.
Jak sprawdzić manetkę tempomatu?
Jeśli czujnik sprzęgła oraz czujnik świateł stop są sprawne, należy sprawdzić manetkę tempomatu. Możliwe są zużyte styki wewnątrz manetki albo pęknięte przewody.
Nie zawsze trzeba wyjmować manetkę ani zdejmować kierownicę. Boki manetki odchodzą po ich podważeniu cienkim śrubokrętem - wystarczy jeden bok podważyć.
Po uzyskaniu dostępu można sprawdzić stan styków, oczyścić je i delikatnie odgiąć blaszki, jeżeli nie dociskają prawidłowo. Należy robić to ostrożnie, aby nie złamać plastikowych elementów ani nie uszkodzić przewodów.
Jeżeli tempomat raz działa, a piętnaście razy nie działa, albo przestaje działać po pewnym czasie, wyrobione styki manetki są jedną z możliwych przyczyn. Zależność od temperatury również może wskazywać na problem ze stykami.
Czyszczenie zamiast wymiany
Czasem zamiast wymiany wystarcza czyszczenie czujnika. W trakcie użytkowania samochodu może dojść po prostu do zabrudzenia, na przykład styków wewnątrz urządzenia.
W takim przypadku warto wymontować czujnik, otworzyć go i przeczyścić styki za pomocą alkoholu lub specjalistycznego środka do czyszczenia elektroniki.
Może być też konieczne czyszczenie ruchomego elementu, który reaguje na ruch pedału sprzęgła. Do tego przyda się sprężone powietrze.
Czyszczenie ma sens przede wszystkim wtedy, gdy element nie jest mechanicznie uszkodzony, a problem wynika z zabrudzenia lub słabego kontaktu elektrycznego. Pęknięta obudowa, ułamany bolec albo wypalone piny zwykle wymagają wymiany elementu lub naprawy instalacji.
Wymiana czujnika pedału sprzęgła
Wymiana uszkodzonego czujnika pedału sprzęgła nie należy do skomplikowanych. Aby ją przeprowadzić, wystarczy posiadać kilka podstawowych kluczy.
Podstawowa kolejność prac wygląda następująco:
- wyłącz silnik, zabezpiecz samochód przed stoczeniem i odłącz lewą klemę akumulatora
- zlokalizuj czujnik i zapewnij sobie do niego dostęp, na przykład zdejmując dolne panele kokpitu
- odłącz przewód i wykręć śruby mocujące czujnik
- w jego miejsce zamontuj nowy czujnik
- podłącz przewód
- uruchom silnik i sprawdź działanie nowego czujnika
W przypadku elementu umieszczonego przy pompce sprzęgła dostęp może wymagać odsunięcia lub demontażu elementów znajdujących się w komorze silnika. Przed rozpoczęciem pracy należy upewnić się, że nowy czujnik ma właściwe złącze, liczbę pinów i konstrukcję odpowiednią dla konkretnej wersji Tourana.
Po montażu trzeba sprawdzić, czy czujnik jest stabilnie zamocowany, czy element naciskający pracuje bez zacięć i czy pedał sprzęgła wraca do prawidłowego położenia.
Czy po wymianie trzeba odpowietrzać sprzęgło?
Sama wymiana czujnika nie wymaga odpowietrzania sprzęgła, jeśli nie został rozłączony hydrauliczny obwód sprzęgła ani nie była demontowana pompka.
Odpowietrzanie może być konieczne wtedy, gdy podczas naprawy dojdzie do otwarcia układu hydraulicznego lub wymiany elementu, przez który do przewodu dostanie się powietrze. Jeżeli wymieniany jest wyłącznie czujnik elektryczny, układ hydrauliczny pozostaje zamknięty.
Czujnik sprzęgła po przekładce skrzyni
Brak czujnika przy pedale sprzęgła może wynikać z wcześniejszej przeróbki samochodu. W jednym z przypadków ustalono, że w aucie ktoś przełożył skrzynię z automatycznej na manualną.
Po takiej zmianie należy dołożyć czujnik sprzęgła, sprawdzić wiązkę oraz zweryfikować kodowanie sterownika silnika. Sprawdź też kodowanie sterownika silnika na to, na jaką skrzynię masz zakodowany automat czy manual.
Czujnik sprzęgła wpinasz bezpośrednio do komputera silnika.
W opisanej konfiguracji przewód z pinu 1 czujnika pedału sprzęgła, określany jako czarny, jest połączony z przewodem tego samego koloru wychodzącym z pinu 2 czujnika pedału hamulca i jako jeden przewód idzie na bezpiecznik z zasilaniem po zapłonie. Przewód z pinu 2 czujnika pedału sprzęgła, określany jako czarno-biały, idzie na pin 39 sterownika silnika.
Dokładne połączenie trzeba jednak potwierdzić na schemacie właściwym dla konkretnego silnika, rocznika i instalacji. Nie należy wykonywać połączeń wyłącznie na podstawie podobieństwa kolorów przewodów.
Czy brak czujnika zawsze oznacza usterkę?
Czujnik na pedale sprzęgła jest wtedy, gdy samochód ma tempomat.
Jeżeli auto nie ma fabrycznego tempomatu, brak takiego elementu może być zgodny z wyposażeniem konkretnej wersji. Jeżeli jednak tempomat jest obecny, a kontrolka się zapala, brak czujnika, brak jego wiązki lub uszkodzenie elementu może uniemożliwić działanie systemu.
W przypadku samochodu po zmianie skrzyni biegów brak czujnika może być pozostałością po wcześniejszej konfiguracji. Wtedy konieczne jest nie tylko zamontowanie samego elementu, lecz także doprowadzenie właściwego przewodu do sterownika i sprawdzenie kodowania.
Koszt czujnika i naprawy
W jednym z przypadków używany czujnik oferowany razem z pompką sprzęgła kosztował około 60-100 zł, natomiast koszt nowego czujnika w ASO wynosił około 200 zł.
Sam czujnik to z kolei wydatek rzędu 30-100 zł. Owszem, w zależności od modelu samochodu, zdarza się, że jego koszt jest wyższy i przekracza 100 zł.
Koszt usługi w przeciętnym warsztacie powinien zamknąć się w kwocie około 100-150 zł.
Przy zakupie używanego elementu trzeba sprawdzić stan obudowy, bolca, złącza oraz pinów. Szczególną uwagę należy zwrócić na piny 4 i 5, ponieważ ich wypalenie może powodować problemy z działaniem czujnika nawet wtedy, gdy sam element wygląda poprawnie.
Praktyczna kolejność diagnostyki
Najbardziej uporządkowane postępowanie przy niedziałającym tempomacie w Touranie obejmuje kilka etapów:
- sprawdzenie, czy kontrolka tempomatu w ogóle się pojawia
- sprawdzenie czujnika świateł stop
- zlokalizowanie czujnika sprzęgła przy pompce sprzęgła lub pedale
- sprawdzenie mocowania, bolca, przewodu i wtyczki
- sprawdzenie, czy piny nie są wypalone
- pomiar czujnika multimetrem
- odczyt błędów i sprawdzenie bloków mierzonych
- kontrola manetki tempomatu i jej styków
- sprawdzenie kodowania sterownika silnika
- kontrola ciągłości przewodów między czujnikiem a sterownikiem
Jeżeli kontrolka się zapala, ale tempomat nie działa, pierwszeństwo ma kontrola sygnału czujnika sprzęgła i czujnika hamulca. Jeżeli kontrolka w ogóle się nie zapala, należy dodatkowo sprawdzić manetkę, zasilanie, bezpieczniki i instalację.
VW Touran 2005 1T1 ACC Adaptive Cruise Control
Na co zwrócić uwagę przed wymianą?
Nie należy wymieniać czujnika wyłącznie na podstawie samego objawu niedziałającego tempomatu. Ten sam problem mogą powodować styki manetki, czujnik stopu, przewód, wtyczka, nieprawidłowe kodowanie lub uszkodzenie elementu mechanicznego przy pedale sprzęgła.
Warto również sprawdzić, czy awaria nie pojawiła się po naprawie pompki sprzęgła, skrzyni biegów albo instalacji elektrycznej. Jeżeli tempomat przestał działać bezpośrednio po takiej naprawie, należy dokładnie obejrzeć przewody i złącza, które mogły zostać odłączone, uszkodzone lub zamontowane w niewłaściwym miejscu.
Najważniejszym miejscem poszukiwań w VW Touranie pozostaje czujnik przy pompce sprzęgła od strony komory silnika. Dopiero po sprawdzeniu tego elementu warto przejść do manetki, czujnika hamulca, przewodów i diagnostyki sterownika.