Honda ATC 250 Big Red to użytkowy trójkołowiec zaprojektowany przede wszystkim do pracy, transportu i holowania, a nie do rekreacyjnej jazdy. Najważniejszą wersją serii był model ATC250ES wprowadzony w 1985 roku, wyposażony w silnik o pojemności 246 cm³, napęd wałem, bieg wsteczny, przednie i tylne zawieszenie oraz przedni i tylny bagażnik.
Honda Big Red odegrała przełomową rolę w historii trójkołowców i pojazdów ATV, ponieważ stworzyła segment użytkowych trójkołowców, a pośrednio także użytkowych quadów. Produkcję zakończono po 1987 roku, nie z powodu braku popularności, lecz w następstwie szerokiego kryzysu bezpieczeństwa związanego z trójkołowymi pojazdami ATV.
Geneza modelu Honda Big Red
Wcześniejsza gama Hondy ATC, zapoczątkowana przez model ATC 90 w 1970 roku, była skoncentrowana na rekreacji, zabawie i wyścigach. W 1982 roku Honda wprowadziła model ATC200E Big Red, który był pierwszym trójkołowcem zaprojektowanym specjalnie do zastosowań użytkowych.
Honda Big Red była od początku przeznaczona do pracy, przede wszystkim w gospodarstwach rolnych i przy innych zadaniach terenowych. Pojazdy tego typu wykorzystywano jednak również przez wiele lat w różnych rolach, aż do lat 90.
Model szybko zdobył popularność wśród rolników, hodowców, myśliwych i pracowników terenowych w Stanach Zjednoczonych oraz Kanadzie. Możliwość przejechania przez teren, którego większość innych pojazdów nie była w stanie pokonać, sprawiła, że Big Red stał się praktycznym narzędziem, a nie tylko pojazdem rekreacyjnym.

Honda ATC200E Big Red - rocznik 1982
W 1982 roku Honda wprowadziła model 200E Big Red. Był to przełomowy model, ponieważ jako pierwszy ATC został zaprojektowany specjalnie do zastosowań użytkowych.
Honda ATC200E Big Red otrzymała czterosuwowy silnik o pojemności 192 cm³ z rozruchem elektrycznym, standardowe przednie i tylne bagażniki, teleskopowy widelec przedniego zawieszenia, schowek oraz dwuzakresową, pięciobiegową półautomatyczną skrzynię biegów.
Napęd końcowy był przenoszony łańcuchem, podobnie jak w wielu wcześniejszych modelach ATC. Zastosowano również nowe, uszczelnione tylne hamulce bębnowe, odporne na jazdę w błocie i pokonywanie przepraw wodnych.
Litera „E” w oznaczeniu modelu oznacza rozruch elektryczny. Dzięki niemu Big Red był łatwiejszy w codziennej eksploatacji niż wiele wcześniejszych pojazdów terenowych.
Honda ATC200E Big Red - rocznik 1983
Model z 1983 roku był zasadniczo taki sam jak wersja z 1982 roku, a główną widoczną zmianą były inne naklejki.
Jednym z istotnych dodatków było pomocnicze gniazdo zasilania 12 V o mocy 5 W. Zmieniono również przednie podparcie osi w rurach widelca, stosując bardziej wytrzymałą konstrukcję.
Honda ATC200ES Big Red - rocznik 1984
W 1984 roku Big Red został rozwinięty o bieg wsteczny, praktycznie bezobsługowy napęd wałem oraz deklarowaną zdolność holowania wynoszącą 700 funtów.
W tym roku pojawił się model ATC200ES. Litera „S” oznaczała nowy, wymagający niewielkiej konserwacji napęd wałem, natomiast „E” nadal wskazywało na rozruch elektryczny.
Wprowadzenie biegu wstecznego i zwiększenie możliwości holowania umocniło użytkowy charakter Hondy Big Red. Pojazd był coraz wyraźniej przeznaczony do pracy, a nie do weekendowej jazdy rekreacyjnej.
Honda ATC250ES Big Red - rocznik 1985
Najważniejsza zmiana nastąpiła w 1985 roku, kiedy pojawił się model ATC250ES Big Red. Pojemność silnika zwiększono z 192 cm³ do 246 cm³, a moc wzrosła z 13 KM do 17,8 KM przy 7000 obr./min.
Był to pierwszy rok, w którym Big Red otrzymał tylne zawieszenie. Dzięki temu ATC250ES stał się jedyną generacją Big Red wyposażoną zarówno w przednie, jak i tylne elementy resorujące.
W modelu ATC250ES zachowano napęd wałem oraz bieg wsteczny, natomiast usunięto dodatkową skrzynię redukcyjną, czyli zakres niskich przełożeń. Alternator zwiększył moc z 70 do 200 W, a rozruch elektryczny uzupełniono rozrusznikiem nożnym.
Przedni reflektor zaprojektowano tak, aby można było go zdemontować i używać jako przenośnej lampy roboczej. Było to rozwiązanie przydatne podczas napraw, pracy po zmroku i obsługi gospodarstwa.
Tylne błotniki można było odchylać do góry, co ułatwiało konserwację w porównaniu z wcześniejszymi modelami. Konstrukcja ATC250ES pokazywała, że Honda intensywnie rozwijała ten pojazd i widziała przed nim dużą przyszłość.
Dane techniczne Honda ATC250ES Big Red
| Parametr | Honda ATC250ES Big Red |
|---|---|
| Silnik | Jednocylindrowy, czterosuwowy, chłodzony powietrzem |
| Pojemność | 246 cm³ |
| Moc | 17,8 KM przy 7000 obr./min |
| Rozruch | Elektryczny oraz nożny |
| Skrzynia biegów | Pięciobiegowa z biegiem wstecznym |
| Sprzęgło | Automatyczne |
| Napęd końcowy | Zamknięty wał napędowy |
| Zakres niskich przełożeń | Usunięty w modelu ATC250ES |
| Przednie zawieszenie | Teleskopowy widelec z osią przesuniętą do przodu |
| Tylne zawieszenie | Regulowany centralny amortyzator |
| Hamulce | Bębnowe z przodu i przy tylnej osi |
| Zbiornik paliwa | 3,7 galona |
| Koła | Srebrne, wieloczęściowe, 9-calowe |
| Oświetlenie | Demontowany reflektor roboczy oraz oświetlenie terenowe |
| Wyposażenie użytkowe | Przedni i tylny bagażnik, tylna skrzynia ładunkowa, uchwyt holowniczy |
Wyposażenie i konstrukcja ATC250ES
Honda ATC250ES otrzymała czerwone nadwozie z czarnymi, białymi i srebrnymi grafikami oraz czarną ramę. Wyposażenie obejmowało czarne winylowe siedzenie jednoosobowe, zbiornik paliwa o pojemności 3,7 galona, przedni i tylny bagażnik, tylną skrzynię ładunkową oraz uchwyt holowniczy.
W skład wyposażenia wchodziły również demontowany reflektor, osłona reflektora, oświetlenie terenowe, fartuchy przeciwbłotne, składane podnóżki z ząbkowaną powierzchnią oraz matowo-czarny wydech wyprowadzony pod tylną częścią nadwozia.
Przednie zawieszenie tworzył teleskopowy widelec z osią prowadzącą i czarnymi osłonami gumowymi. Z tyłu zastosowano regulowany centralny amortyzator.
Za hamowanie odpowiadały hamulce bębnowe przy przednim kole i tylnej osi. Na chromowanej kierownicy znajdowała się przepustnica obsługiwana kciukiem, czarne przełączniki oraz jasne dźwignie.
Stacyjkę na kluczyk i pokrętło ssania umieszczono w osłonie kierownicy. Pojazd wyposażono także w wieloczęściowe, srebrne dziewięciocalowe koła z oponami Ohtsu Pro/Am.
Honda ATC250ES Big Red - rocznik 1986
Model z 1986 roku był zasadniczo taki sam jak wersja z 1985 roku, ale otrzymał nowe naklejki.
Przeprojektowano wahacz oraz wprowadzono drobne zmiany w tylnym hamulcu. Na górnej lewej części widelca pojawił się także zaczep na kask.
Osłona siedzenia została zmieniona z czarnej na szarą. Na konsoli znalazły się naklejki wskazujące położenie neutralne oraz bieg wsteczny.
Honda ATC250ES Big Red - rocznik 1987
Model z 1987 roku był zasadniczo taki sam jak wersja z 1986 roku i otrzymał przede wszystkim nowe naklejki.
Była to ostatnia generacja Big Red sprzedawana w Stanach Zjednoczonych.
Rozwój serii Big Red
| Rok | Model | Najważniejsze cechy |
|---|---|---|
| 1982 | ATC200E | 192 cm³, rozruch elektryczny, przedni i tylny bagażnik, teleskopowy widelec, skrzynia pięciobiegowa z dwoma zakresami, napęd łańcuchem |
| 1983 | ATC200E | Zmiany naklejek, gniazdo pomocnicze 12 V o mocy 5 W, wzmocnione podparcie przedniej osi |
| 1984 | ATC200ES | Bieg wsteczny, napęd wałem, zdolność holowania 700 funtów |
| 1985 | ATC250ES | 246 cm³, 17,8 KM, tylne zawieszenie, napęd wałem, bieg wsteczny, demontowany reflektor roboczy |
| 1986 | ATC250ES | Przeprojektowany wahacz i tylne hamulce, szara osłona siedzenia, zaczep na kask |
| 1987 | ATC250ES | Wersja zasadniczo niezmieniona, nowe naklejki, ostatni rok sprzedaży w USA |
Opinie o Honda ATC 250 Big Red
Największą zaletą Hondy ATC 250 Big Red jest jej użytkowy charakter. Przedni i tylny bagażnik, tylna skrzynia ładunkowa, uchwyt holowniczy, bieg wsteczny oraz napęd wałem sprawiają, że pojazd został przygotowany do pracy w gospodarstwie, lesie i terenie.
Napęd wałem jest praktyczniejszy w warunkach błota, wody i intensywnej eksploatacji niż rozwiązanie wymagające regularnej obsługi łańcucha. Uszczelniony tylny hamulec bębnowy również został zaprojektowany z myślą o jeździe w trudnych warunkach.
Silnik o pojemności 246 cm³ zapewnia wyraźnie większe możliwości niż jednostka 192 cm³ stosowana w pierwszych modelach Big Red. Wersja ATC250ES otrzymała także mocniejszy alternator, zawieszenie tylne i dodatkowy rozrusznik nożny.
Do praktycznych rozwiązań należy demontowany reflektor, który może służyć jako niezależna lampa robocza. Odchylane tylne błotniki ułatwiają dostęp do elementów wymagających konserwacji.
Ograniczeniem konstrukcji pozostaje układ trójkołowy. Trójkołowce wymagają większej ostrożności niż późniejsze czterokołowe pojazdy ATV, a ich zachowanie w zakrętach, na pochyłościach i przy nagłych manewrach zależy od doświadczenia kierującego oraz warunków terenowych.
Dlaczego zakończono produkcję Big Red
Zakończenie produkcji Big Red nie wynikało z braku popularności modelu. Było następstwem szerszego kryzysu dotyczącego bezpieczeństwa trójkołowych pojazdów ATV.
W latach 1983-1988 trójkołowe pojazdy ATV wiązano w Stanach Zjednoczonych z ponad 300 000 obrażeń i około 1000 ofiar śmiertelnych. Wśród poszkodowanych nieproporcjonalnie często znajdowały się dzieci i niedoświadczeni kierujący.
30 grudnia 1987 roku Departament Sprawiedliwości pozwał Hondę, Yamahę, Suzuki, Kawasaki i Polaris. 28 kwietnia 1988 roku producenci podpisali Final Consent Decree, czyli dziesięcioletnie porozumienie, które zatrzymało sprzedaż trójkołowców, sfinansowało wielomilionową kampanię edukacyjną dotyczącą bezpieczeństwa oraz nakazało odkupienie i zniszczenie niesprzedanych pojazdów znajdujących się u dealerów.
Porozumienie wygasło w 1998 roku, ale żaden producent nie wznowił produkcji trójkołowych ATV. Ustawa Consumer Product Safety Improvement Act z 2008 roku skutecznie utrwaliła zakaz sprzedaży nowych trójkołowych ATV, zabraniając ich sprzedaży do czasu opracowania formalnego standardu bezpieczeństwa CPSC.
Taki standard nigdy nie został utworzony. W rezultacie Honda ATC250ES pozostała pojazdem historycznym, a nie modelem, który doczekał się współczesnego następcy produkowanego w tej samej formie.
Rząd USA zakazał trójkołowego roweru zabójcy
Znaczenie Hondy Big Red w historii ATV
Honda Big Red była ważnym punktem zwrotnym w historii trójkołowców oraz pojazdów ATV. Model nie tylko rozszerzył ofertę Hondy, lecz także skutecznie stworzył segment użytkowych trójkołowców.
Popularność Big Red przyczyniła się do gwałtownego wzrostu sprzedaży maszyn użytkowych. Wkrótce inni producenci wprowadzili własne modele tego typu.
Rozwiązania zastosowane w Big Red - bagażniki, schowki, możliwość holowania, bieg wsteczny, napęd wałem i wyposażenie robocze - wyznaczyły kierunek rozwoju późniejszych pojazdów użytkowych, w tym czterokołowych quadów.
Honda ATC250ES jako pojazd kolekcjonerski
Obecnie modele Big Red są poszukiwane przez kolekcjonerów. Oryginalne egzemplarze przez wiele lat nadal pracowały w gospodarstwach, mimo że seria została już wycofana z produkcji.
Szczególną wartość mają pojazdy zachowane w stanie fabrycznym, z oryginalnym lakierem, wyposażeniem, dokumentacją i niewielkim przebiegiem. Wśród kolekcjonerów wyjątkowo cenione są egzemplarze, które nie były używane zgodnie z przeznaczeniem i przez lata pozostawały w przechowalni lub muzeum.
Jeden z zachowanych egzemplarzy Honda ATC250ES z 1985 roku został kupiony jako nowy w połowie lat 80., a następnie nie był używany zgodnie z przeznaczeniem. Pojazd przechowywano w stanie fabrycznym, najpierw przez pierwszego właściciela, a później w muzeum.
Egzemplarz ten miał być podobno kupiony z myślą o holowaniu samochodu drag racingowego, ale nigdy nie został wykorzystany do tego celu. Według informacji sprzedającego uruchamiano go zaledwie kilka razy pod opieką wcześniejszych właścicieli, natomiast później nie był uruchamiany ani jeżdżony.
Wraz z pojazdem zachowały się świadectwo pochodzenia, instrukcja obsługi, plastikowe klocki do podnoszenia, broszura z epoki oraz oryginalne dokumenty zakupu. Do egzemplarza nie dołączono tytułu własności ani rejestracji, a sprzedaż odbywała się na podstawie rachunku sprzedaży.
Tak zachowany Honda ATC250ES może być traktowany jako dokument epoki, ponieważ pokazuje konstrukcję Big Red w stanie bardzo zbliżonym do fabrycznego. Wartość kolekcjonerska wynika nie tylko z wieku, ale także z historii modelu, jego znaczenia dla rozwoju ATV i ograniczonej dostępności oryginalnych egzemplarzy.
Identyfikacja modelu i katalogi części
Dla prawidłowej identyfikacji Hondy ATC należy uwzględnić model, rok produkcji, kod modelu, rynek przeznaczenia oraz kolor.
| Model | Pojemność | Rok | Kod modelu | Kolor |
|---|---|---|---|---|
| ATC 250 R | 250 cm³ | 1986 | ATC250RG | R109 |
| ATC 250 SX | 250 cm³ | 1986 | ATC250SXG | NH138 |
W katalogu części należy wybrać kolor, kraj oraz odpowiedni wariant wybranego modelu Hondy, aby wyświetlić części do konserwacji, specyfikacje techniczne i instrukcje.
Jeśli pojawi się przycisk „Więcej informacji”, może to oznaczać, że katalog części jest w formacie PDF lub nie ma go jeszcze online.
Jeżeli do wyboru będzie więcej niż jeden kolor nadwozia, na schemacie zostaną wyszczególnione części we wszystkich kolorach, aby łatwiej było wybrać odpowiednią część.
Kraj, który należy wskazać, jest krajem, na którego rynek motocykl został wyprodukowany.
Najważniejsze cechy Hondy ATC 250 Big Red
- Użytkowy trójkołowiec przeznaczony do pracy w terenie.
- Jednocylindrowy, chłodzony powietrzem silnik czterosuwowy o pojemności 246 cm³.
- Moc 17,8 KM przy 7000 obr./min w modelu ATC250ES.
- Pięciobiegowa skrzynia z automatycznym sprzęgłem i biegiem wstecznym.
- Napęd tylnej osi przez zamknięty wał napędowy.
- Przednie i tylne zawieszenie w modelu z 1985 roku.
- Przedni i tylny bagażnik oraz tylna skrzynia ładunkowa.
- Uchwyt holowniczy i zdolność holowania 700 funtów w wersji ATC200ES.
- Demontowany reflektor przeznaczony również do pracy jako lampa robocza.
- Hamulce bębnowe z przodu i przy tylnej osi.
- Rozrusznik elektryczny oraz dodatkowy rozrusznik nożny w ATC250ES.
- Znaczenie historyczne jako pierwszy użytkowy trójkołowiec Hondy.