Nadwozie twarde z opończą – czym jest, jak działa i czym różni się od innych typów zabudowy

Nadwozie twarde z opończą to rozwiązanie łączące sztywną konstrukcję pojazdu z elastycznym, zdejmowanym lub zwijanym przykryciem przestrzeni ładunkowej. Taki układ pozwala zabezpieczyć przewożony towar przed deszczem, śniegiem, zabrudzeniami i częściowo przed wzrokiem osób postronnych, a jednocześnie zachować łatwy dostęp do ładunku.

Najczęściej określenie to odnosi się do samochodów dostawczych, ciężarowych, pick-upów oraz nadwozi skrzyniowych. Twarde elementy tworzą podstawową zabudowę i zapewniają jej sztywność, natomiast opończa pełni funkcję osłony. W zależności od konstrukcji może przykrywać całą przestrzeń ładunkową albo współpracować z bocznymi i tylnymi elementami nadwozia.

Budowa nadwozia i miejsce opończy w konstrukcji pojazdu

Nadwozie - część składowa pojazdu, ustawiona na podwoziu lub służąca do montażu jego elementów. Nadwozie składa się ze struktury nośnej i karoserii (poszycia).

Nadwozie, głównie zaś karoseria, okrywa mechanizmy pojazdu, przedział pasażerski lub towarowy oraz spełnia funkcje estetyczne. Nadwozia ciężarowe i specjalizowane mogą spełniać jedynie funkcje użytkowe.

Na nadwozie składają się dwa zasadnicze elementy - konstrukcja nośna i poszycie. Konstrukcja nośna to szkielet całego nadwozia. Ona determinuje jego kształt i funkcjonalność.

Poszycie to nic innego jak karoseria. Odpowiada ono za zabudowę wnętrza całego samochodu. Składają się na nie wszystkie widoczne z zewnątrz elementy - drzwi, zderzaki, błotniki, pokrywy bagażnika i silnika.

W przypadku nadwozia z opończą zasadnicze znaczenie ma rozdzielenie funkcji nośnej i osłonowej. Sztywna konstrukcja utrzymuje kształt zabudowy, natomiast opończa chroni przestrzeń ładunkową i może być odsuwana, zwijana albo zdejmowana, zależnie od rozwiązania.

Nadwozie twarde a nadwozie z opończą

Wybierając samochód pod kątem rodzaju nadwozia musimy wziąć pod uwagę to, gdzie i jak zamierzamy korzystać z pojazdu. Czy będziemy się głównie poruszać po dobrej jakości jezdni, a może nieraz wybierzemy piaszczyste czy błotniste drogi?

Rodzaj nadwozia jest podstawowym wyznacznikiem typu samochodu. Z pewnością każdy doskonale wie, czym różni się wizualnie samochód osobowy typu hatchback od samochodu kombi.

Samochód może być złożony z jednej lub kilku wyraźnie od siebie oddzielonych brył. Wyróżniamy zatem pojazdy:

• jednobryłowe - obrys samochodu tworzy prostokąt bez widocznie wydzielonych części,
• dwubryłowe - widoczne są dwie odrębne części pojazdu, bagażnik jest ścięty, a maska wyraźnie obniżona,
• trzybryłowe - obrys samochodu jest podzielony na trzy charakterystyczne bryły, a maska i bagażnik są wyraźnie obniżone.

Nadwozie twarde zapewnia większą sztywność, odporność na odkształcenia i ochronę mechaniczną niż sama elastyczna osłona. Opończa pozwala jednak zmniejszyć masę zabudowy, ułatwia dostęp do ładunku i może być praktyczniejsza podczas przewożenia towarów o różnych wymiarach.

Nadwozie skrzyniowe z opończą

Samochody dostawcze posiadają nadwozie skrzyniowe składające się z kabiny kierowcy oraz przestrzeni ładunkowej (jeśli ta część przestrzeni może być oddzielona od kabiny, to wówczas mówimy o tzw. nadwoziu wymiennym).

Charakterystyczną, od razu zauważalną cechą jest otwarta stała skrzynia ładunkowa w tylnej części pojazdu. Znajduje się tuż za przestrzenią pasażerską lub siedzeniem kierowcy. Przy użyciu dedykowanej zabudowy, skrzynię bagażową można zamknąć.

Nadwozie pick-up stanowi połączenie cech auta osobowego, terenowego i dostawczego. Przestrzeń ładunkowa jest przeważnie odkryta. Może także występować w zamkniętej wersji hard-top.

W nadwoziu typu pick-up kabina pasażerska jest oddzielona od przestrzeni ładunkowej. Bagażnik ma postać skrzyni, która może być zamykana na różne sposoby.

Opończa w nadwoziu skrzyniowym może zastępować pełną zabudowę zamkniętą albo stanowić jej uzupełnienie. W pierwszym przypadku zapewnia przede wszystkim osłonę od warunków atmosferycznych, w drugim może dodatkowo ograniczać dostęp do ładunku.

Najważniejsze zalety nadwozia twardego z opończą

Największą zaletą takiej zabudowy jest połączenie ochrony ładunku z elastycznością użytkowania. Opończę można częściowo odsunąć lub całkowicie zdjąć, gdy konieczny jest szybki dostęp do przestrzeni ładunkowej.

Twarda konstrukcja ogranicza podatność zabudowy na odkształcenia i pozwala utrzymać właściwą geometrię przestrzeni ładunkowej. Opończa natomiast nie wymaga otwierania ciężkich, sztywnych drzwi na całej długości pojazdu.

• ochrona przewożonych rzeczy przed opadami atmosferycznymi,
• możliwość szybkiego odsłonięcia całej lub części przestrzeni ładunkowej,
• łatwiejszy załadunek z boku i od tyłu,
• uniwersalne zastosowanie w transporcie różnych towarów,
• mniejsza masa niż w przypadku pełnej zabudowy wykonanej wyłącznie ze sztywnych elementów,
• możliwość dostosowania zabudowy do rodzaju przewożonego ładunku.

Nadwozie twarde z opończą może być dobrym rozwiązaniem wtedy, gdy pojazd jest wykorzystywany zarówno do codziennego transportu, jak i do przewożenia większych, nietypowych albo łatwo dostępnych z kilku stron ładunków.

Ograniczenia i wady takiej zabudowy

Opończa nie zapewnia takiej ochrony mechanicznej jak pełne, sztywne ściany. Materiał może zostać przecięty, rozerwany albo uszkodzony przez nieprawidłowo zabezpieczony ładunek.

Elastyczna osłona wymaga także prawidłowego napięcia. Zbyt luźna opończa może trzepotać podczas jazdy, gromadzić wodę i szybciej się zużywać. Zbyt mocno napięta może natomiast obciążać mocowania i stelaż.

• mniejsza odporność na uszkodzenia punktowe niż w pełnej zabudowie twardej,
• ograniczona ochrona przed kradzieżą,
• konieczność kontroli stanu materiału, linek, klamer i stelaża,
• możliwość powstawania przetarć w miejscach styku z konstrukcją,
• podatność na działanie silnego wiatru, jeśli opończa nie jest właściwie zamocowana,
• ryzyko gromadzenia wilgoci przy niewłaściwym wysuszeniu.

Jeżeli najważniejsza jest ochrona przed uderzeniami, dostępem osób nieuprawnionych albo przewożeniem towaru wymagającego stabilnych warunków, pełna zabudowa twarda może być korzystniejsza. Jeżeli natomiast liczy się szybki załadunek i możliwość elastycznego wykorzystania przestrzeni, opończa zapewnia większą funkcjonalność.

Opończa, hard-top i pełna zabudowa

Przestrzeń ładunkowa może także występować w zamkniętej wersji hard-top. Hard-top oznacza sztywną osłonę, która tworzy zamkniętą przestrzeń nad skrzynią ładunkową.

W przypadku pełnego hard-topu dostęp do ładunku odbywa się zwykle przez tylne lub boczne drzwi. Opończa może natomiast otwierać się na większej powierzchni, co ułatwia załadunek przedmiotów szerokich, długich albo wysokich.

Materiały stosowane w nadwoziach i opończach

Istotna jest zarówno konstrukcja nadwozia jak i użyte do produkcji materiały np. aluminium lub stal. To z kolei ma wpływ na masę auta, jego wytrzymałość i bezpieczeństwo jazdy.

Stal zapewnia dużą sztywność i odporność na uszkodzenia, ale zwiększa masę. Aluminium pozwala ograniczyć ciężar zabudowy, jednak wymaga odpowiedniego projektowania połączeń i ochrony przed uszkodzeniami.

Opończe wykonuje się z materiałów odpornych na rozdarcie, wilgoć i działanie promieniowania słonecznego. W praktyce najważniejsze są wytrzymałość tkaniny, jakość powłoki, odporność szwów oraz trwałość punktów mocowania.

W budowie nadwozi stosuje się szyby ze szkła bezpiecznego - hartowane lub warstwowe (klejone; laminowane). W zabudowach użytkowych znaczenie mają również elementy zabezpieczające krawędzie, zawiasy, zamki, profile i wzmocnienia.

Zastosowanie nadwozia twardego z opończą

Samochody specjalne są budowane do ściśle określonych celów. Rodzaj i wyposażenie nadwozia zależą jedynie od przeznaczenia samochodu.

Do samochodów specjalnych zalicza się np. sanitarki, samochody pożarnicze, warsztatowe, ruchome radiostacje itp. W zależności od przeznaczenia zabudowa może wykorzystywać elementy twarde, opończę albo połączenie obu rozwiązań.

Nadwozie z opończą jest stosowane przede wszystkim w transporcie materiałów budowlanych, sprzętu, narzędzi, elementów konstrukcyjnych, mebli, maszyn i towarów pakowanych. Sprawdza się także wtedy, gdy ładunek musi być zabezpieczony przed deszczem, ale nie wymaga całkowicie zamkniętej przestrzeni.

Pick-up łączy w sobie cechy samochodu osobowego, dostawczego i terenowego. Może występować w wersji dwudrzwiowej lub czterodrzwiowej. Bywają także modele powiększane.

Auta typu pick-up wyróżniają się dobrymi właściwościami terenowymi oraz dużą ładownością. Są to pojazdy wykorzystywane w głównej mierze do pracy.

Jak zabezpieczać nadwozie i opończę

Utrzymanie sprawnego nadwozia w samochodzie nie jest trudne, ale wymaga konsekwentności. Najtrudniejszym okresem dla każdego nadwozia jest zima.

To wówczas do konstrukcji od spodu dostaje się sypana na drogach sól - niezwykle niebezpieczna, gdyż przyspiesza proces korozji. Podstawowym zabiegiem, który przedłuży życie każdego nadwozia i zminimalizuje ryzyko drogiej naprawy, jest mycie samochodu od spodu.

Czynność tę należy wykonać przede wszystkim na początku wiosny, aby nie pozwolić na dalsze działanie soli zgromadzonej na nadwoziu. Po umyciu nadwozia pojazd możemy spryskać farbą antykorozyjną.

Opończę należy regularnie oczyszczać z błota, soli, pyłu i resztek ładunku. Po myciu trzeba ją dokładnie wysuszyć, ponieważ wilgoć pozostawiona w zagięciach i przy mocowaniach może sprzyjać degradacji materiału oraz korozji metalowych elementów.

• sprawdzaj napięcie opończy przed rozpoczęciem jazdy,
• kontroluj szwy, krawędzie, oczka i miejsca mocowania,
• nie dopuszczaj do kontaktu opończy z ostrymi krawędziami ładunku,
• usuwaj wodę i zabrudzenia gromadzące się na powierzchni,
• kontroluj stan stelaża, zawiasów, klamer, linek i zamków,
• naprawiaj przetarcia i rozdarcia, zanim powiększą się podczas jazdy.

Wybierzmy farbę antykorozyjną, która cechuje się dobrą przyczepnością i pokryciem. Niektóre farby mogą być stosowane także na karoserię i lakier pojazdu, co zapewnia dodatkową ochronę tych części samochodu.

Bezpieczeństwo przewożonego ładunku

Opończa chroni ładunek przed warunkami atmosferycznymi, ale sama nie zastępuje systemu mocowania. Towar powinien być unieruchomiony tak, aby nie przesuwał się podczas hamowania, przyspieszania i pokonywania zakrętów.

Nieprawidłowo zabezpieczony ładunek może uszkodzić burty, stelaż, opończę oraz elementy konstrukcji nośnej. Może również zmienić zachowanie pojazdu i zwiększyć ryzyko utraty stabilności.

Przed jazdą należy sprawdzić, czy opończa jest zamknięta, wszystkie elementy mocujące są zapięte, a ładunek nie wystaje w sposób powodujący zagrożenie. Ważne jest także równomierne rozmieszczenie masy w przestrzeni ładunkowej.

Nadwozie twarde z opończą a inne typy nadwozia

Najpopularniejsze typy nadwozia to nadwozie hatchback, nadwozie sedan i kombi, nadwozie coupe i nadwozie typu SUV, charakterystyczne dla samochodów miejsko-terenowych.

Do innych typów nadwozi zaliczymy m.in. nadwozie furgon, nadwozie MPV, nadwozie SUV i nadwozie VAN. Są to nadwozia samochodów ciężarowych, furgonetek lub aut będących połączeniem samochodu osobowego z terenowym (nadwozie typu SUV) lub ciężarowym (MPV, nadwozie typu furgon).

W przypadku transportu zamkniętego furgon zapewnia lepszą ochronę przed kradzieżą i warunkami zewnętrznymi. Nadwozie skrzyniowe z opończą oferuje natomiast większą dostępność przestrzeni i łatwiejszy załadunek dużych przedmiotów.

Van to typowy samochód dostawczy, a mini van to jego pomniejszona wersja, często wykorzystywana w transporcie publicznym osób. Oba występują w wersjach jedno lub dwubryłowych.

Nadwozie jest przestronne, nieco podwyższone a przestrzeń bagażowa duża. Więcej jest też miejsc siedzących, a siedzenia często możliwe do zdemontowania.

Jak wybrać odpowiednią zabudowę

Przed wyborem samochodu należy odpowiedzieć sobie na kilka pytań. Do czego ma służyć auto? Czy będzie jedynym w rodzinie? Ile osób najczęściej będzie nim podróżować? Czy będzie jeździć głównie po mieście i sporadycznie w trasach, czy na odwrót?

Wybierając rodzaj nadwozia, warto kierować się indywidualnymi preferencjami oraz sposobem użytkowania pojazdu. Auto powinno być dostosowane do potrzeb, sposobu użytkowania, a także oczekiwanego komfortu.

Nadwozie twarde z opończą będzie szczególnie przydatne, gdy:

• ładunek wymaga ochrony przed deszczem i śniegiem,
• towar jest ładowany z boku albo od góry,
• konieczne jest szybkie odsłanianie przestrzeni ładunkowej,
• pojazd wykonuje różne zadania transportowe,
• ważna jest większa elastyczność niż w pełnej zabudowie furgonowej,
• ładunek nie wymaga maksymalnej ochrony przed włamaniem.

Pełna zabudowa twarda będzie bardziej odpowiednia, gdy priorytetem jest trwała ochrona mechaniczna i ograniczenie dostępu do ładunku. Otwarta skrzynia sprawdzi się wtedy, gdy najważniejszy jest natychmiastowy dostęp, a warunki przewozu nie wymagają osłony.

Znaczenie konstrukcji nośnej

Pod względem struktury nośnej pojazdy dzieli się na konstrukcje ramowe (nadwozie nieniosące) i samonośne (samoniosące; bezramowe). Istnieją też konstrukcje pośrednie - nadwozie półniosące oraz samonośne z ramami częściowymi.

Wyróżniamy:

• nadwozia samonośne/bezramowe - najczęściej stosowane w obecnie produkowanych samochodach osobowych,
• nadwozia ramowe/nieniosące - taka konstrukcja nie przenosi obciążeń. Stosowana głównie w samochodach terenowych i ciężarowych,
• nadwozia półniosące - rozwiązanie tyleż rzadkie co uniwersalne. W tej konstrukcji przenoszenie obciążeń jest podzielone pomiędzy ramę a nadwozie właściwe.

W przypadku pojazdów przeznaczonych do przewozu ciężkich ładunków znaczenie ma nie tylko rodzaj opończy, lecz także nośność podwozia, wytrzymałość ramy, sposób mocowania skrzyni i dopuszczalna masa całkowita.

Historia rozwoju nadwozi użytkowych

Pierwsze samochody w naturalny sposób wywodziły się od karet i powozów konnych. To właśnie z tych pojazdów inżynierowie czerpali swoje inspiracje lub wprost przerabiali karety na pojazdy silnikowe.

W czasach, gdy powstawały pierwsze samochody, producent dostarczał jedynie podwozie wraz z silnikiem i układem jezdnym. Budowa nadwozia była zlecana warsztatom rzemieślniczym, często tym samym pracowniom, które odpowiadały za budowę zaprzęgów konnych.

Z czasem pojawiły się również drzwi, a w końcu także dach i szyby. Tu warto wspomnieć, że tzw. bezpieczne szkło pojawiło się w 1926 r. i to właśnie w latach 20. ubiegłego stulecia rozpoczęła się era samochodów zamkniętych.

W okresie Veteran koncepcja samochodu nie uległa zmianie. Konstruktorzy wciąż udoskonalali konstrukcję nadwozia oraz podzespołów, m.in. poprzez zastępowanie drewnianych elementów blachą stalową.

Pierwszą nowością w tym okresie był wprowadzony do produkcji w 1919 r. Dodge typu TA. Miał on całkowicie zamknięte, stalowe nadwozie.

W 1928 r. ewolucja postawiła kolejny krok. Znana firma The Budd Co. podzieliła nadwozie samochodowe na duże wytłoczki. Została także opracowana technologia wykonywania tych wytłoczek, co pozwoliło na ograniczenie liczby części nadwozia oraz przyspieszenie produkcji.

Rozwój nadwozi doprowadził do powstania wyspecjalizowanych konstrukcji transportowych, w których nie liczyła się wyłącznie stylistyka, lecz przede wszystkim trwałość, łatwość załadunku, ochrona towaru i możliwość szybkiej zmiany przeznaczenia pojazdu.

Najważniejsze różnice między opończą a sztywnym poszyciem

Sztywne poszycie lepiej chroni przed uderzeniami, przecięciem i nieuprawnionym dostępem, ale zazwyczaj ogranicza dostęp do ładunku. Opończa jest lżejsza i łatwiejsza do odsunięcia, jednak wymaga regularnej kontroli i prawidłowego napięcia.

W nadwoziach półniosących oraz samonośnych poszycie wraz z szybami może być włączone do przenoszenia obciążeń (poszycie pracujące). W zabudowach skrzyniowych z opończą materiał osłony najczęściej nie pełni zasadniczej funkcji nośnej, dlatego obciążenia przenosi przede wszystkim stelaż, rama, burty i podłoga.

Podsumowanie cech nadwozia twardego z opończą

Nadwozie twarde z opończą łączy sztywną konstrukcję nośną z elastycznym przykryciem przestrzeni ładunkowej. Dzięki temu zapewnia kompromis między ochroną towaru, łatwością załadunku, masą zabudowy i uniwersalnością zastosowania.

Taki typ zabudowy najlepiej sprawdza się w pojazdach użytkowych, samochodach skrzyniowych i pick-upach wykorzystywanych do przewozu ładunków, które powinny być osłonięte przed warunkami atmosferycznymi, ale wymagają wygodnego dostępu z kilku stron.

tags: #nadwozie #twarte #z #oponcza