Mitsubishi Carisma: lewarek zmiany biegów, luzy i problemy z wybieraniem

W Mitsubishi Carisma luzy lewarka zmiany biegów, problemy z włączaniem pierwszego i wstecznego biegu oraz wypadanie przełożeń często wynikają ze zużycia tulejek mechanizmu wybieraka. W wielu przypadkach pomaga wymiana kompletu tulejek przy lewarku i skrzyni biegów, a czasem także regulacja położenia drążka.

Jeżeli po wymianie tulejek biegi nadal wchodzą z oporem, lewarek nie wraca na środek albo przełożenie wypada podczas jazdy, trzeba sprawdzić również zapinkę, panewkę, metalowe tulejki, oringi, sposób dokręcenia elementów oraz samą skrzynię biegów.

Najczęstsze objawy zużycia mechanizmu wybieraka

Typowym objawem jest nadmierny luz lewarka, który może poruszać się na boki znacznie bardziej niż powinien. Zużycie tulejek może również powodować trudności z odnalezieniem pierwszego biegu, wstecznego albo położenia neutralnego.

W jednym z przypadków po wymianie tulejek mechanizmu wodzikowego biegi wchodziły dobrze, ale lewarek nadal nie był całkowicie sztywny, a po przekroczeniu 120 na piątce poruszał się we wszystkich kierunkach i głośno piszczał. Po zdjęciu mieszka zauważono sprężynę, która powinna dociskać drążek do ogranicznika z lewej strony.

Użytkownicy opisywali także sytuację, w której lewarek nie wracał samoczynnie na środek po przełączeniu na luz. Wtedy trzeba było ręcznie ustawiać drążek, a zmiana biegów wymagała ciągłego manewrowania nim.

Innym sygnałem ostrzegawczym jest wypadanie przełożenia po jego włączeniu. Jeżeli bieg pozornie zostaje wybrany, ale przy puszczaniu sprzęgła lewarek porusza się i przełożenie wyskakuje, przyczyną mogą być zużyte elementy wybieraka, chociaż nie można wykluczyć usterki skrzyni biegów.

Tulejki wybieraka jako podstawowa przyczyna luzów

W Carismie zużyciu mogą ulegać tulejki znajdujące się zarówno przy samej skrzyni biegów, jak i przy lewarku. Wymiana tylko jednej grupy elementów może nie przynieść trwałego rezultatu, ponieważ pozostałe zużyte tulejki nadal zwiększają zakres ruchu drążka.

Jeżeli wymienione zostaną tylko tulejki przy skrzyni albo tylko te przy drążku, zużyte elementy po drugiej stronie nadal wymuszają większy ruch lewarka. W rezultacie nowe tulejki mogą szybciej się wypracować.

W praktyce warto sprawdzić cały mechanizm pod samochodem, w tym tulejki przy skrzyni, tulejki przy lewarku oraz metalowe tulejki. W niektórych zestawach brakuje metalowych elementów, mimo że mogą być skorodowane i również wymagają wymiany.

Przy znacznym zużyciu tulejek może dojść do uszkodzenia dalszych elementów. Opisywano przypadek, w którym po odłożeniu wymiany rozsypała się panewka przy wybieraku, a wypadający drążek obkruszył jej mocowanie. Zamiast wymiany całej skrzyni problem rozwiązano specjalną blaszką pełniącą funkcję podkładki.

Wymiana tulejek i znaczenie kompletnego zestawu

Przy wymianie należy zwrócić uwagę na wszystkie tulejki, a nie tylko na te, które na pierwszy rzut oka mają największy luz. Warto wymienić również oringi i metalowe tulejki, jeżeli są skorodowane, odkształcone albo wyraźnie zużyte.

Po prawidłowo wykonanej wymianie luzy mogą zniknąć, a biegi zacząć wchodzić bardzo lekko. Jeden z użytkowników opisywał, że po zabiegu lewarek pracował płynnie, a biegi wchodziły „jak w masełko”.

Wymiana tulejek nie powinna jednak polegać na przypadkowym zastąpieniu pojedynczego zużytego elementu. Konieczne jest dopasowanie wymiarowe wszystkich współpracujących części, ponieważ zbyt duży luz pogarsza precyzję wybierania, a zbyt ciasne dopasowanie może utrudniać pracę mechanizmu.

Tulejki z tworzywa i tulejki z brązu

Jako zamiennik oryginalnych tulejek z tworzywa proponowano tulejki wykonane ze stopu brązu. Według opisów materiał ten powinien być bardziej wytrzymały, nie powodować zacierania się i mieć właściwości samosmarujące.

W jednym z przypadków tulejki z brązu pracowały przez dokładnie 14 miesięcy i nadal były jak nowe. Wcześniej zastosowane oryginalne tulejki po około roku praktycznie uniemożliwiały włączenie pierwszego biegu.

W opisywanym zestawie tulejki teflonowe zastąpiono tulejkami z brązu, a podłużne wykonano ze stali nierdzewnej. Zestaw obejmował również oringi i metalowe tulejki.

Regulacja lewarka zmiany biegów

Nie każdy problem z wybieraniem biegów oznacza konieczność natychmiastowej wymiany skrzyni albo wszystkich tulejek. W niektórych przypadkach skuteczna okazuje się regulacja położenia drążka.

Regulację można wykonać przez poluzowanie zacisku lub obejmy od strony silnika, przed skrętem drążka do skrzyni biegów. Następnie drążek znajdujący się w rurce można przekręcić o niewielką wartość.

W opisywanym przypadku zakres regulacji wynosił około 3 mm od jednego krańca do drugiego. Przekręcenie drążka o około 1 mm spowodowało przesunięcie lewarka zmiany biegów w kabinie o około 5 mm i wystarczyło, aby pierwszy oraz wsteczny bieg zaczęły wchodzić bez problemów.

Regulacja została wykonana kluczem 13 i zajęła około 5 minut. Jeżeli pierwszy i wsteczny bieg wchodzą dopiero po mocnym przesunięciu drążka w lewo, można spróbować odchylić drążek w kabinie o około 5 mm w prawo, aby zwiększyć zakres ruchu wybieraka przy skrzyni biegów.

Po regulacji warto sprawdzić działanie wszystkich przełożeń, ponieważ drążek powinien być ustawiony tak, aby biegi wchodziły płynnie i bez haczenia. Sama regulacja może wystarczyć na pewien czas, ale nie usunie fizycznego zużycia tulejek.

Czy zbyt mocne dokręcenie tulejek powoduje problemy?

Mocniejsze skręcenie elementów może zwiększyć sztywność samego drążka, ale nie powinno negatywnie wpływać na precyzję włączania biegów. Nie oznacza to jednak, że elementy można dokręcać bez ograniczeń.

Skręcanie do oporu nie jest odpowiednie, ponieważ może powodować szybsze zużycie tulejek. Podczas montażu należy zachować właściwe dopasowanie i nie doprowadzić do nadmiernego ścisku współpracujących części.

Jeżeli nie użyto klucza dynamometrycznego, nie musi to automatycznie oznaczać przyczyny problemu. Po wymianie trzeba jednak sprawdzić, czy drążek porusza się swobodnie, nie zacina się i nie jest nadmiernie usztywniony.

Smarowanie mechanizmu lewarka

Zużywanie się tulejek może przyspieszać praca mechanizmu na sucho. Po wymianie elementów warto więc zwrócić uwagę na sposób smarowania, ale środek należy dobrać tak, aby nie pogarszał stanu gumowych elementów.

Do tego mechanizmu nie jest potrzebny specjalny smar, a WD-40 sprawdza się tylko na krótką metę. Doraźne spryskanie może chwilowo poprawić pracę lewarka, ale nie zastąpi prawidłowej naprawy i trwałego zabezpieczenia elementów.

Jako możliwe rozwiązania wskazywano smar do przegubów, smar miedziany albo wazelinę techniczną. Zwykły smar może niekorzystnie działać na gumę, ponieważ w mechanizmie znajdują się oringi uszczelniające oraz gumki, w które wchodzą tulejki.

Przy wyborze smaru trzeba uwzględnić także warunki pracy pod samochodem. Smar nałożony w nadmiarze może przyciągać brud i piasek, co może przyspieszyć zużycie tulejek. Z tego powodu ważniejsze od samego użycia dużej ilości środka jest oczyszczenie elementów, odpowiednie zabezpieczenie i unikanie gromadzenia zanieczyszczeń.

W przypadku elementów narażonych na wodę stosowano również smar grafitowy, ponieważ zabezpiecza przed dostawaniem się wody i nie jest przez nią szybko wymywany. Niezależnie od wybranego środka należy zachować umiar, aby smar nie stał się warstwą zatrzymującą piasek.

Zapinka i panewka przy skrzyni biegów

Element znajdujący się przy samej skrzyni biegów, w miejscu, gdzie wybierak jest zakończony kulą, to zapinka. Jest ona zabezpieczona od spodu metalową zawleczką.

Zawleczkę odpina się przez jej ściśnięcie, po czym wybierak razem ze starą zapinką można wyjąć z gniazda i wymienić. Zużycie lub uszkodzenie tego połączenia może powodować nadmierny luz oraz nieprawidłowe prowadzenie mechanizmu.

Jeżeli doszło do uszkodzenia panewki albo jej mocowania, sama regulacja drążka może nie wystarczyć. W takiej sytuacji trzeba dokładnie obejrzeć miejsce osadzenia wybieraka, stan zabezpieczenia oraz elementy współpracujące z kulą.

Problemy z poszczególnymi biegami

Pierwszy i wsteczny bieg

Problemy z pierwszym i wstecznym biegiem należą do najczęściej opisywanych objawów zużycia mechanizmu wybieraka. Wsteczny może nie wchodzić za pierwszym razem, a przy próbie jego włączenia może zostać wybrany pierwszy bieg.

Jeżeli pierwszy i wsteczny bieg wchodzą tylko po mocnym przesunięciu lewarka w lewo, warto najpierw sprawdzić regulację drążka. Jeżeli regulacja nie pomoże, należy skontrolować tulejki oraz pozostałe elementy mechanizmu.

Piąty bieg

Problemy z piątym biegiem mogą mieć różne przyczyny. Opisywano przypadek, w którym początkowo piąty bieg wchodził ciężej, podczas jazdy pojawiało się gwizdnięcie, a następnie przełożenie wypadało na luz.

Jeżeli piąty bieg nie wchodzi wcale, a jednocześnie występują trudności z pierwszym i wstecznym, w pierwszej kolejności należy sprawdzić tulejki wybieraka, w tym elementy znajdujące się pod samochodem. Jeżeli wymiana nie przyniesie poprawy, przyczyna może leżeć po stronie skrzyni biegów.

Drugi i czwarty bieg

Wypadanie drugiego i czwartego biegu również może być związane z luzami mechanizmu wybierania, zwłaszcza gdy lewarek porusza się przy puszczaniu sprzęgła. Jeżeli pozostałe biegi działają prawidłowo, należy dokładnie ocenić stan tulejek, zapinki, panewki i regulacji.

Jak rozróżnić zużycie wybieraka od awarii skrzyni?

Pierwszym krokiem jest sprawdzenie luzów lewarka oraz tulejek, ponieważ jest to częsta i stosunkowo prosta do zweryfikowania przyczyna problemów. Wymiana tulejek może zająć około 15 minut, zależnie od dostępu i zakresu prac.

Jeżeli po wymianie wszystkich zużytych tulejek, sprawdzeniu metalowych elementów, regulacji drążka i właściwym smarowaniu biegi nadal nie wchodzą prawidłowo, przyczyna może znajdować się po stronie skrzyni biegów.

Możliwą przyczyną może być także olej przekładniowy albo poważniejsza usterka skrzyni. Nie należy jednak zakładać uszkodzenia całej skrzyni tylko na podstawie trudności z wybieraniem biegów, ponieważ podobne objawy mogą powodować wypracowane tulejki.

Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, w której przełożenie regularnie wypada podczas jazdy, pojawiają się nietypowe gwizdy albo odgłosy nasilają się przy konkretnym biegu. Wtedy po sprawdzeniu mechanizmu zewnętrznego należy rozważyć diagnostykę samej skrzyni biegów.

Praktyczna kolejność sprawdzania

1. Sprawdź, czy lewarek ma nadmierny luz na boki i czy wraca na położenie neutralne.
2. Obejrzyj tulejki przy lewarku oraz przy skrzyni biegów.
3. Sprawdź metalowe tulejki, oringi, zapinkę, zawleczkę i panewkę.
4. Jeżeli elementy są zużyte, wymień kompletny zestaw, a nie tylko pojedynczą tulejkę.
5. Skontroluj ustawienie drążka i w razie potrzeby wykonaj regulację na zacisku lub obejmie.
6. Po montażu sprawdź wszystkie biegi przy wyłączonym i uruchomionym silniku.
7. Zastosuj odpowiedni środek smarny, unikając nadmiaru przyciągającego piasek i brud.
8. Jeżeli objawy pozostaną, sprawdź olej oraz stan wewnętrznych elementów skrzyni biegów.

Najbardziej racjonalnym rozwiązaniem przy luzach lewarka Mitsubishi Carisma jest rozpoczęcie diagnostyki od mechanizmu wybieraka. Kompletna wymiana zużytych tulejek, kontrola elementów metalowych i prawidłowa regulacja często przywracają precyzyjną pracę lewarka bez wymiany całej skrzyni biegów.

tags: #mitsubishi #carisma #lewarek #zmiany #biegow